ĐỌC " TRÚC NGUYỆT" CỦA TÁC GIẢ NGUYỄN CHU NHẠC

Trúc Nguyệt- là truyện ngắn của tác giả Nguyễn Chu Nhạc .
Nội dung truyện đan xen giữa quá khứ và hiện tại, giữa ảo mộng và thực tế, về nhân vật chính là cậu bé Đạo Tái, vốn thông minh đỉnh ngộ nhưng hình dạng dị thường.
Trong khi cha của cậu “ nhìn tướng mạo con mình thì mừng rỡ vì nét dị thường đó báo hiệu sự xuất chúng sau này “ thì mẹ cậu lại “ lo lắng cho việc dựng vợ, sinh con đẻ cái về sau”.
Đến năm 15 tuổi, cha mẹ cậu dạm hỏi nhiều đám nhưng bất thành, Đạo Tái ko buồn phần vì cậu nghĩ “ nhà gái tầm thường, ko thấy được vẻ đẹp trí tuệ ẩn giấu bên trong”, phần vì cậu đã để ý đến cô Mơ, con thầy đồ , “hơn cậu hai tuổi, sắc nước, phổng phao nõn nà, hơn đứt hẳn đám con gái trong vùng. Thêm nữa, cô có đôi mắt lá răm đen láy, lúng liếng như hút hồn người ta, mỗi bước đi, mỗi cử chỉ, đôi trái đào tơ căng mẩy như quẫy trong yếm thắm.”
Nhưng oái ăm thay, cũng như những người con gái khác cô Mơ cự tuyệt vì trót xiêu lòng trước chàng kép hát “dẻo mỏ”, cố nén đau buồn, Đạo Tái cố công dùi mài kinh sử, khoa thi năm ấy, danh vị Trạng Nguyên xướng tên Đạo Tái
Ngày bái tổ vinh quy, giữa cảnh từng bừng , hồ hởi đón Trạng Nguyên , Đạo Tái vẫn chạnh nhớ đến Mơ và thầm ước “ võng nàng theo sau’, Quả thật, tình yêu có những điều khó ai giải thích nổi
Sau cùng, chàng ngộ ra “nếu có lấy được vợ, rồi suốt đời, chàng cũng chỉ sống với hình bóng cô Mơ trong tâm tưởng. Và còn bởi, chàng không chiến thắng nổi hình hài của chính mình. Vậy thì chỉ còn cách sống một cuộc đời khác người thường, xa lánh bụi trần mà thôi?!...
Thế là Đạo Tái của chúng ta “quyết định từ bỏ chốn quan trường và cuộc đời trần tục, xuất gia đầu Phật.”và trở thành “vị tổ thứ ba của Thiền phái Trúc Lâm “, xưng là Huyền Quang sư tổ
Cho đến ngày, Huyền Quang cứu chữa cho 1 con bệnh, cũng như những con bệnh khác , “nông dân nghèo khó, bất kể gì mưa nắng, gió bão, làm lụng quần quật quanh năm, ăn uống chỉ quanh quẩn rau dưa, tương cà, lại chẳng mấy chú tâm đến việc dưỡng sinh, gặp cơ địa bất lợi là đổ bệnh ngay. “ Người bệnh có cô chị gái “khá sắc nước.,Đôi mắt cô gái đen láy, sâu thẳm, ẩn chứa sự quyết liệt.” Có phải vì nét nữ tính của cô hay vì cô là người duy nhất ko màng đến nét ngoại hình kỳ dị, khác thường, đã khiên cho sư tổ “thấy lòng mình chộn rộn, cứ như đang chờ đợi một cái gì đấy, là lạ…”
Đêm ấy, Sư Huyền Quang nằm mộng, thấy mình tái ngộ với cô Mơ, cuộc trò chuyện trong mơ ấy đã khiến cho sư ngộ ra nhiều điều “Cái đáng sợ nhất là bản ngã, thì ông đã vượt qua rồi. Tiếng để đời ư? Rồi một ngày kia người đời sẽ hiểu. Chân lý có con đường riêng của mình, dù rằng vòng vèo khuất lối. “
Truyện kết thúc với tâm trạng " Một vì sao đổi ngôi vạch sáng chéo vòm trời. Vậy là có thêm một sinh linh nơi phàm trần được Đức Phật gọi theo. Ông cứ muốn một mình, đứng mãi nơi sân chùa này với cảm giác hạnh ngộ như vậy!...” của nhà sư
Dù tác giả Nguyễn Chu Nhạc ko phải xa lạ gì nhưng với Trúc Nguyệt, người đọc ngỡ ngàng vì “ chạm” đến những phát hiện mới, truyện xen yếu tố tấm linh dù rất nhẹ nhàng , những triết lý nhân sinh thoát tục . như cách Đạo Tái dù bị Mơ cự tuyệt nhưng vẫn “tôn trọng tình cảm riêng tư, nên hiểu nỗi lòng cô ta. Ở đời, chuyện quả kiếp nhân duyên là vậy.”
Trúc Nguyệt còn mang thể loại “văn trung hữu họa”,vì truyện đan xen những phân đoạn tả cảnh khiến người đọc cảm nhận trước mắt mình là bức danh họa thiên nhiên “Bên ngoài, cây cỏ ướt sương đêm, tuy hơi đất, sương núi còn giăng mù , vòm trời thu xanh non buổi sớm đang dần nhuốm hồng khi vầng nhật chồi lên ngang đầu núi, “
Trúc Nguyệt- truyện ngắn,chỉ là vậy, nhưng đủ khiến cho người đọc khi gấp sách lại- à không, khi thoát đường link bâng khuâng quá đỗi, trên đời này, có 1 tình yêu chung thủy như sư tổ Huyền Quang ? Hay vô tình chứng minh câu thơ của - Guillaume Apollinaire “ mộng trùng lai ko hề có trên đời”, có chăng, ta và người chỉ gặp lại nhau trong giấc mộng
Và..bốn câu thơ của sư Huyền Quang cứ văng vẳng bên tai
“Vằng vặc trăng mai ánh nước/
Hiu hiu gió trúc ngâm sênh/
Người hòa tươi tốt cảnh hòa lạ/
Mâu Thích Ca mà thú hữu tình”.
Trúc Nguyệt - Xin trân trọng giới thiệu cùng anh chị em bạn hữu nơi này, đọc để bồi hồi, để bâng khuâng . nhất là tự khám phá thêm những điều hay của Trúc Nguyệt mà người viết bài này chưa "phăng" tới
Link truyện
 http://www.mvatoi.com/

SAIGON ĐÂU CHỈ HAI MÙA MƯA, NẮNG..

Năm lớp 10, lớp em có thêm 2 thành viên mới từ miền Bắc chuyển vào : Phương Đông và Thanh Bình
Một lần, tập trung làm báo tường, nhỏ Phương Động quẹt mồ hôi trán, càu nhàu “ Nóng quá, SG chỉ thấy nắng mưa, ko như ngoài tui, đủ 4 mùa , thích lắm “
Em lườm “ Tại bồ hổng biết á, SG có đủ 4 mùa mà, nghe nè, 1 là mùa mưa, 2 là mùa mưa nhiều, ba là mùa nắng, 4 là mùa nắng nhiều “
Đám bạn rũ ra cười, còn nhỏ PĐ gãi đầu gãi tai,xua xua tay rồi cũng cười trừ
Nhưng bây giờ, giá mà gặp lại bạn cũ, chắc chắn em sẽ nói “ mấy bồ à, SG mình giờ có thêm mùa nữa đó, mùa hoa kèn hồng “
Bỏ qua những gì em học về phân loại ngành thực vật anh nhé,chỉ biết cùng em rằng hoa có hình dạng giống hình chuông, gần giống hoa chuông vàng nhưng, có màu sắc như hoa anh đào, mọc thành chùm mỗi chùm từ 4-7 hoa. Mùa ra hoa từ tháng 4 –tháng 6 trong năm. Thông thường khi cây ra hoa, hầu hết lá đều rụng, trên đầu mỗi cành chỉ nhìn thấy những cụm hoa tươi thắm
Hoc trò em, biết cô giáo của hắn yêu hoa, thích ngắm hoa nhưng lười trồng nên đã miệt mài xách máy ảnh từ đầu tháng tư, từ đường Điện Biên Phủ, Võ Thị Sáu đến đại lộ Võ Văn Kiệt để gửi những tấm hình hoa kèn hồng- hoa anh đào phiên bản Việt- với lời càu nhàu “ Hoa đẹp nhưng mau tàn lắm cô, cái gì sớm nở cũng tối tàn, mưa xuống là nghẹt cống”
Em đã gửi ngay lời cam ơn cùng icon mặt cười “ Nghĩ thoáng chút đi con, vì biết sẽ tàn úa sau vài ngày nên hoa đã cháy hết mình để dâng đời sắc thắm, làm giảm oi bức trên đường con đi học về đó”
Em khuyên học trò như vậy, đúng không anh ? Vì dù em nhuần nhuyễn học thuyết tiến hóa của Darwin, em vẫn tin sự sống luôn bất diệt, thời điểm sự sống này suy kiệt cũng chính là thời điểm sự sống khác sinh sôi, những cánh hoa kèn hồng tả tơi, oằn mình dưới gót chân người trong kiêu hãnh vì đã hoàn thành nhiệm vụ
Và sẽ không còn, không nên còn sự ngậm ngùi thương tiếc hoa như giai nhân xa xưa, bởi vì cánh hoa mỏng manh kia chỉ rơi rụng sau khi cháy bùng mạnh mẽ rồi nhường lại dòng nhựa dinh dưỡng từ cây cho cành hoa khác, tươi thăm hơn , cho SG mát rượi giữa nắng tháng tư về
Có lẽ vào mùa hoa kèn hồng hàng năm, sẽ có người tuổi đã hoàng hôn , lang thang khắp phố SG , ngắm hoa , nhặt hoa rơi nhưng ” Nhặt cánh hoa rơi chẳng thấy buồn,/ Nhuộm ánh nắng tà qua mái tóc,/ Em chờ người đến với yêu đương.”
Vào SG 1 chuyến, mùa hoa kèn hồng nở, anh nhé.

GIÀN THIÊN LÝ ĐÃ XA 2

Ba kính yêu của con !
Nếu có ai hỏi " người đàn ông yêu thương bạn nhất là ai " Con sẽ ko do dự mà đáp " Ba của tôi"
Nếu có ai hỏi " Người đàn ông mà bạn yêu thương nhất là ai ?"
Cũng vẫn câu trả lời " là Ba tôi"
Cả 1 thời thơ ấu của con, hình như Ba ko hề la mắng con 1 lời, nhưng những gì Ba nói, Ba làm đều vô tình là tấm gương giáo dục con tốt nhất
Rồi ngày giông bão đến, ba con mình phải chia xa , 9 năm trời , người rừng sâu, người phố thị, đong đếm làm sao cho hết những giọt nước mắt của con vì nhớ thương Ba
Khi Ba về, đau yếu, già sọm, khắc khổ cũng ko bằng cuộc sống tù túng , quanh quẩn trong nhà, Ba cứ ngồi trầm ngâm trước khoảng sân nhỏ, hơn 7g sáng mà nắng đã chói chang, Ba dời ghế vào , rồi dời ghế nữa, để tránh ánh nắng MT, thương Ba lắm,con đã mua về chậu thiên lý nhà vườn ươm sẵn .

Uơm trồng giàn hoa Thiên Lý
Những mong bóng mát Ba ngồi
Đất cằn, cha con vun xới
Tiếng cười rộn rã không thôi

Ngày qua trên giàn thiên lý
Rợp xanh chắn ánh mặt trời
Ba bên tách trà ngày mới
Âm lòng con trẻ, Ba ơi !

Từng ngày giàn hoa thiên lý
Nụ hoa e ấp xuân thì
Bát canh còn trong dự tính
Phương trời cưỡi Hạc Ba đi

Để giờ nhìn hoa thiên lý
Ngỡ đây bóng dáng Ba ngồi
Thân con chưa tròn chữ hiếu
Xót lòng nước mắt tuôn rơi

 ( Chèvrefeuille Que Tu Es Loin- tội nghiệp thằng bé nhớ thương mãi quê nhà, giàn thiên lý đã xa, đã rời xa...)

TỰ KỶ

Từng giờ qua, lại từng giờ qua
Nơi quán vắng chỉ mình ta, lặng lẽ
Đếm thời gian trôi đi thật khẽ
Nhẩm đếm số người lần lượt qua mau
Một xe đi trước, rồi xe theo sau
Như buồn vui cứ nối dài năm tháng
Bao hoài niệm tựa mây trời bãng lãng
Chẳng thể nào chôn kín hoặc đẩy xa
Một giây qua, rồi một giây qua
Lại hành trang đi rao tri thức
Khoác thêm chiếc áo bào mẫu mực
Thế thái nhân tình bỏ mặc sau lưng

                                        ( Họa sĩ Anh Tuấn - xé giấy báo )

ĐÔI KHI ..

Đôi khi..
Gió nhớ trăng thề
Bằng lăng nhớ Tím, lối về nhớ đêm
Đôi khi..
Sóng nhớ triều lên
Giậu mồng tơi nhớ phút bên cánh chuồn
Đôi khi..
Phố nhớ mưa tuôn
Giọt cà phê nhớ nỗi buồn mong manh
Đôi khi..
Em lại nhớ anh !

" ĐẦU TRỜI NGÁT ĐỈNH HÀ GIANG "

" Đầu trời ngất đỉnh Hà Giang" **
Sao làm chi việc kinh hoàng người ơi !
Điểm chỉ một, hóa gần mười
Rớt thời hóa đậu, dở thời hóa hay
Đắng lòng khảo thí ngày nay
Lương tâm, trách nhiệm thả bay lên trời

** thơ Lê Anh Xuân

http://soha.vn/bat-ngo-thi-sinh-o-ha-giang-duoc-tra-lai-575-diem-thi-sau-khi-cham-tham-dinh-2018071811363277.htm

http://soha.vn/tam-thu-than-sieu-thanh-quat-gui-quan-pho-khao-thi-ho-vo-o-ha-giang-20180717222938249.htm

BÀI THƠ VẬN NƯỚC CỦA THIỀN SƯ PHÁP THUẬN

Đây là bài thơ nắm trong chương trình ngữ văn lớp 10 ban A .Viết lại những cảm nhận về bài thơ này cũng là phút hoài niệm của tôi về 1 thời “ ngựa non háu đá” ở trường, lớp ngày xưa.

*********************************

1/ TÁC GIẢ

Tác giả bài thơ Vận nước ( Quốc tộ ) là Thiền sư Pháp Thuận , là nhà sư thuộc thế hệ thứ 10 dòng thiền Nam do Thiền sư người Thiên Trúc Tì Ni Đa Lưu Chi  lập ra. Thiền sư là người cố vấn cho vua Lê Đại Hành soạn định nhiều sách lược quan trọng về nội trị và ngoại giao.

Theo chính sử, sau khi dẹp được 12 sứ quân ,Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi rồi bị Đỗ Thích giết ., rồi  Nguyễn Bặc giết Đỗ Thích sau cùng Lê Hoàn giết Nguyễn Bặc và lên ngôi trong lúc nhà Tống viện cớ ủng hộ nhà Đinh chuẩn bị sang xâm lăng nước ta.

Lê Hoàn đã đem chuyện vận mệnh của đất nước mà cũng là vận mệnh triều đại của  ông hỏi thiền sư Pháp Thuận rằng “ Quốc tộ đoản trường ?”

Nguyên bản Hán Văn: 
國祚
國祚如藤絡
南天裏太平。
無為居殿閣，
處處息刀兵。
Bản phiên âm Hán-Việt: 
Quốc tộ
Quốc tộ như đằng lạc,
Nam thiên lý thái bình.
Vô vi cư điện các,
Xứ xứ tức đao binh.

Dịch thơ :

Vận nước giờ tựa dây mây

Tiến, lùi, đoàn kết mới hay thái bình

Vô vi điện các anh minh

Khắp nơi chấm dứt đao binh chực chờ

3/ CẢM NHẬN BÀI THƠ

Ngay câu đầu, Thiền sư đã khẳng định “Quốc tộ như đằng lạc”,

Hán Việt tự điển của Thiều Chửu giải thích Quốc tộ là vận hội quốc gia, vận hội triều đại .

“ Đằng lạc” : Hầu hết các sách đều lựa chọn cách dịch đằng lạc là dây mây quấn quýt, một số sách cho rằng Đằng lạc là loại dây leo tự nhiên, , chúng bám vào cây cao và to, vươn tới 20 mét, thậm chí còn bao trùm toàn bộ một cây cổ thụ lớn. Đặc biệt, lá và ngọn đằng lạc vươn lên như thế xông thẳng lên trời. tựa như con người đang ở thế thịnh vượng. Cho nên, câu trả lời “ Quốc tộ như đằng lạc “của Pháp sư vừa chỉ ra vận mệnh nước ta, ngôi vị vua ta, đồng thời cũng là câu chúc tụng Hoàng đế Lê Đại Hành : Thượng thọ vĩnh hằng

Nhưng theo tôi , người trả lời là vị Thiền sư thâm trầm uyên bác , nên ko thể ví Quốc tộ như đàng lạc đơn gản như vậy , đúng là "đằng lạc- cây dây" là loài cây dây leo , mà đặc tính dây leo  là  chủ yếu quấn vào cây sống cùng mảnh đất với nó., dây leo phát triển rất linh hoạt, thoáng thì phát triển thẳng, gặp trở ngai thì vòng sang bên , chính là biểu tượng cho tinh thần "tùy duyên bất biến" của đạo Phật.

Câu 2 :“Nam thiên lí thái bình”.

 “Nam thiên lí” là “ở góc trời Nam , chính là tuyên ngôn ngắn gọn về hoà bình, về mục đích của muôn dân chỉ cần hai chữ Thái bình. Muốn vậy thì làm sao, câu trả lời ở câu 3

 Câu 3 : Vô vi cư điện các

Vô vi : Theo Đạo giáo : Là làm những việc thuận với lòng dân, không gây phiền nhiễu cho dân, để dân được sống yên lành.

Theo Phật giáo : Là thương dân, làm cho mọi chúng sinh được hạnh phúc, loại bỏ mọi khổ nạn cho họ.

Theo Nho giáo : Người lãnh đạo lấy đức của bản thân để cảm hóa dân, khiến cho dân tin phục, để từ đó xây dựng nền thịnh trị.

Ta thấy rõ Thiền sư có ý khuyên Vua  thực hiện đường lối đoàn kết nhândân . Đó là đường lối nhân ái, bác ái lấy dân làm gốc tạo nên một cuộc sống ấm no hạnh phúc

 Theo  Chu Hi “ Vô vi mà thịnh trị là vì bậc thánh nhân có đức thịnh nên cảm hóa được nhân dân, không phải làm gì hơn”. Sự thái bình của đất nước phụ thuộc vào sự điều hành của nhà vua và chính thể ấy có đặt ra những gì trái với tự nhiên, trái lẽ thường hay không và có được lòng dân không,

Sử chép khi sắp mất, Nhân Tông gọi thái úy Lưu Khánh Đàm nhận di chiếu: “…Chôn cất hậu làm mất cơ nghiệp, để tang lâu làm tổn tính mệnh, trẫm không cho là phải. Ta đã ít đức, không lấy gì làm cho trăm họ được yên, đến khi chết đi lại khiến cho thứ dân mặc áo xô gai, sớm tối khóc lóc, giảm ăn uống, bỏ cúng tế, làm cho lỗi ta thêm nặng, thiên hạ sẽ bảo ta là người thế nào! … chớ làm sai mệnh, trẫm dù nhắm mắt cũng không di hận. Việc tang thì chỉ 3 ngày bỏ áo trở, nên thôi thương khóc; việc chôn thì nên theo Hán văn Đế, cốt phải kiệm ước, không xây lăng mộ riêng, nên để ta hầu bên cạnh tiên đế…“.*

Như vậy Thiền sư Pháp Thuận dùng chữ Vô vi ở đây với đầy đủ các nghĩa của chữ này. Nghĩa là ở chính cái ngai vàng mà nhà vua đang ngự, ở chính nơi điện các này của nhà vua mà thực hiện được vô vi, mà đạt được đến vô vi, thì hiển nhiên “xứ xứ dứt binh đao” thiên hạ sẽ thái bình, đất nước sẽ vững bền như dây mây quấn quýt.

KẾT

Bài thơ chỉ vẻn vẹn có hai mươi chữ, mà chứa chất nhiều tư tưởng lớn ở tầm vĩ mô, lại được diễn đạt bằng một hình thức hết sức giản dị. giải mã một cách đích xác và cụ thể những yếu tố gì có thể làm cho vận nước được dài lâu. Đó là sự đoàn kết của toàn dân và phẩm chất tài đức của người lãnh đạo. Không có hai yếu tố này, thì vận nước không bao giờ có thể bền vững được.

Tiếc thay, triều Tiền Lê không thực hiện được mong ước của Thiền sư, không thực hiện được vô vi ở nơi điện các, nên chỉ tồn tại được một thời gian ngắn ngủi. Thượng bất chính, hạ tắc loạn! Người xưa nói chẳng có sai. Những người cầm quyền, chèo lái con thuyền đất nước (nơi điện các) mà bất chính, vô đạo, thì không chỉ có loạn ở nơi điện các, mà còn là khiến trăm họ phải chịu cảnh lầm than, tạo cơ hội cho kẻ thù ngoại bang dòm ngó!